semaver
Active member
Türkiye’deki sellerin tek sebebi iklim değişikliği mi? Getty ImagesBartın’da yaşanan sel felaketinin Çarşamba günü havadan çekilen bir fotoğrafı.
Türkiye, 28 Temmuz’da başlayan orman yangınları çabucak hemen büsbütün denetim altına alınamışken, Karadeniz ve doğu vilayetlerinde yaşanan sel felaketleri ile sarsıldı.
Dün Karadeniz’de yaşanan seller niçiniyle onlarca konut, bina ve köprü yıkıldı, yollar kapandı.
Kimi mahallelerde beşerler mesken ve iş yerlerinde mahsur kaldı, kimileri acil yardım takımları tarafınca kurtarıldı. Derelerin taşması kararı, araçların sulara kapıldığı görüldü. Kimi köylere elektrik verilemediği açıklandı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda Karadeniz Bölgesi’nde yaşanan felaketlerin “yoğun yağıştan” kaynaklandığını belirtti.
Kimi yorumcular ise selleri, iklim değişikliği ile ilişkilendirdi.
Pekala yaşanan sel felaketlerinin tek niçini, iklim değişikliği mi?
Sel ve su taşkınları, Türkiye’de en sık görülen afetlerin başında geliyor. Ülkenin en çok yağış alan bölgesi Karadeniz’de sel felaketleri yaygın.
AFAD bilgilerine bakılırsa yalnızca geçen yıl ülke çapında 177 sel ve su baskını ile 107 heyelan görüldü. Birebir devirde tabiat kaynaklı olayların yüzde 20’ye yakını sel ve su baskınları, yüzde 12’ye yakını da heyelan olarak kayda geçti.
Bu yıl Karadeniz vilayetleri başta olmak üzere bir epeyce noktada seller yaşandı.
Temmuz ayında Rize ve Artvin’de sel olayları birbirini izledi. Rize Valiliği’nin açıklamasına nazaran Temmuz’da bir haftada iki afet yaşandı, kentin 3’te biri sel ve taşkınlardan etkilendi. Şiddetli yağış ve heyelan kararı 6 kişi de ömrünü kaybetti. Artvin’de Arhavi başta olmak üzere bir fazlaca ilçede yaşanan taşkınlarda, onlarca bina ve konut yıkıldı, 1400’den çok bina hasar gördü.
Getty ImagesRize’de Temmuz ayında yaşanan selde hasar nazarann bir köprü
Van’da geçtiğimiz hafta Başkale ve Erciş dahil bir epey ilçede yaşanan sel kararı onlarca mesken ve bina yıkıldı, yüzlerce hayvan öldü.
Son olarak Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) güçlü sağanak yağış uyarısı verdiği Karadeniz’de Salı gününden beri şiddetli sel ve taşkınlar yaşanıyor.
Bartın, Kastamonu, Sinop ve Karabük, en hayli etkilenen vilayetler.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin önüne geçilmezse sel felaketlerinin artacağını yıllardır söylüyor.
Birleşmiş Milletler’in (BM) bu haftanın başında yayımlanan IPCC İklim Raporu da, su düzeylerinin yükselmesinin de tesiriyle 2100 yılına kadar kıyı bölgelerde yaşayan milyonlarca insanın sel felaketlerine maruz kalacağı ikazında bulunuyor.
Lakin uzmanlara nazaran asıl sorun, sel olaylarının Türkiye’de afete dönüşebilmesi.
Prof. Dr. Kadıoğlu: İklim değişikliği günah keçisi olarak kullanılıyor
BBC Türkçe’ye konuşan İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Meteoroloji Mühendisliği Kısmı ve Afet İdare Merkezi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, orman yangınları ve sel üzere afetlerde iklim değişikliğinin “günah keçisi” olarak kullanıldığı görüşünü lisana getiriyor.
Kadıoğlu, yağış artışı ve yağış rejimlerinin değişmesinin seller üzerinde tesirli olduğu lakin selin afete dönüşmesinin lakin 3 şart gerçekleşirse mümkün olduğunu söylüyor: Tehlike, maruziyet ve insan ile yapıların buna karşı savunmasızlığı.
Yetkililerin son selleri yağışlarla ilişkilendiren açıklamalarını hatırlattığımız Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, “Tek başına yağış, tehlikedir” diyor.
Getty Images
Prof. Dr. Kadıoğlu, sel riskine açık bölgelerdeki “yapılaşmaya” dikkat çekiyor.
Kadıoğlu, lokal halkın sel felaketlerine maruz kalmasına niye olacak biçimde “dere yatakları ve heyelan bölgelerinin daha fazla yerleşime açıldığı” yorumunu yapıyor.
“Dere yatağına dağ zirvesine konut yapar üzere sıfır giriş bina yapıyoruz, bütün kabahati da tehlikeye atıyoruz. Burada bir tuhaflık var” diyen Kadıoğlu, “İmar- iskan siyasetleri bu türlü devam ettiği” sürece iklim değişikliğinin de tesiriyle sel felaketlerinin sıklaşacağını belirtiyor.
İklim değişikliği ve sıcaklık artışına bağlı buharlaşma kararı su çevriminde hızlanmalar yaşanıyor. Bunun kararında “meteorolojik afetlerin şiddeti, müddeti ve olduğu yerlerin” değiştiğini vurgulayan Kadıoğlu, “İklim değişikliği sebep değil sonuç; selleri başlatmıyor, sıklığı ve şiddeti arttırıyor” diyor.
Getty ImagesEvlerin dere yataklarına yapılması ve binaların sıfır giriş inşa edilmesi kararı bodrum katlarda taşkınlar yaşanıyor.
Öte yandan Türkiye’de bina, yol ve köprü imallerinde yağmur suyu hesabı ölçüt alınıyor.
Bölgede son 100 yılın yağmurları üzerinden yapılan ölçümlerin, hem bulundukları yere birebir vakitte iklim değişikliğinin daha uzun vadedeki tesirlerine “uyumlu” hale getirilmesi gerektiğini kaydeden Kadıoğlu, “Derenin tabanında de dağın zirvesinde de su basma düzeyinin 60 cm” olarak hesaplanmasının problemli olduğu görüşünde:
“Dere yatağına yerleşmenin bilimsel hesapları ve kuralları var. İstanbul Ihlamur Kasrı’na bir baksınlar. Adam dere yatağına bina yaptığını bilerek iki kat merdivenle hayat alanına çıkıyor. “
Kadıoğlu, kelamlarını şu biçimde sürdürüyor:
“(Sel bölgelerinde) yıkılan köprüler eski değil, yeni. Ezbere, sıradan köprüler yapılıp ortasına bir ayak konuyor. Köprüler baraj üzere şişiyor, yıkılıyor, bir de baraj selleri üzere sellerle yıkıma niye oluyor. 400-500 yıllık bir taşkın hesabı, etrafındaki havzadan gelebilecek ekstrem durumlar hesaplanmıyor. Devlet kamu binaları da bundan farksız değil.”
‘Dere hakkı olanı alıyor’
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İdare Heyeti Üyesi Jale Alel de, iklim değişikliğinin seller üzerinde “mutlaka tesiri olduğunu” söylüyor.
“Bölgede yağmurlar yağdı mı hayli yağıyor, yağmadı mı hiç yağmıyor” diyen Jale Alel, sellere sebep olan iki bahse dikkat çekiyor: Doğal dere yataklarının yerleşime açılması ve ağaçların gereğince korunmaması.
Dağların denize paralel olduğu Karadeniz Bölgesi’nde yerleşim yerlerinin az olduğu, denize yakın düz alanların değerli olduğunu vurgulayan Alel, “öncedenden nüfus daha azken vatandaş ‘burası benim tarlam’ derken, daha sonra bu alanlar tapuya geçiyor. İmar planları olduğu periyotlarda belediyelere vatandaşlardan siyasi baskı geliyor. Doğal dere yatağı alanına imar giriyor” diyor.
Getty ImagesArtvin’de sel suları sokakları çevreledi, binalar su bastı.
Alel’in aktardığına göre, Karadeniz’de düz alanların azlığı niçiniyle kutu menfezlerle birtakım bölgelerin “ıslah edilmesi” yaygın. Yağışlar fazla olduğunda üst havzalardan ağaç gövdeleri ve materyaller sürüklenerek bu menfezlerin içini tıkıyor ve kesitini daraltıyor. Art havzayı da su basıyor.
Bunun yanında Karadeniz’de “boydan boya yapılan” Karadeniz Kıyı Yolu’nun suların denize ulaşmasını engellediğini belirten Alel, “Yüzey suları dahi çok yağışlarda denize rahat ulaşamıyor ” diyor.
11 vilayetten geçen Karadeniz Kıyı Yolu’nun 2023’te açılması bekleniyor.
Öte yandan, dere yataklarında yapılaşmayı engellemek emeliyle çıkarılmış bir yasal düzenleme aslında var.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın onayıyla Resmi Gazete’de 9 Temmuz 2016’da yayımlanan 2006/27 sayılı genelge ile, derelerin üzerinin mecburî haller dışında kapatılması yasaklandı.
Buna karşın yapılaşmanın devam ettiğini söz eden Alel, “Dere, kendi hakkı olanı bu tip yağışlarda alıyor, kendi yataklarını istiyor. Sonuç, can kayıpları, maddi kayıplar” diye de ekliyor.
Alel, TMMOB’nin sellerle ile ilgili bir rapor hazırlığı ortasında olduğunu, hidroelektrik santrallerin (HES) sel felaketlerine tesirini ise hala tam olarak bilmediklerini söylüyor.
‘Ağaçlar gereğince korunmuyor’
Selin en önemli sebeplerinden biri, ormanlık alanların ağaçsızlaşması.
Türkiye’de 28 Temmuz’da başlayan ve 40’tan fazla vilayette görülen 200’den çok orman yangınının büyük kısmı söndürüldü. Fakat buradaki ormanlık alanların değerli bir kısmının yok olması kararı sel felaketlerinin fazlaca geçmeden kendini göstereceği istikametinde ihtarlar var.
Alel, İzmir’de 2019’da yaşanan orman yangınlarından iki yıl daha sonra yaşanan sel felaketi kararı iki kişinin hayatını yitirdiğini hatırlatıyor.
Getty Imagesİzmir’de 2019’da Seferihisar ve Menderes’te yaşanan yangınlarda binlerce hektarlık yeşil alan yanmıştı.
Çok yağışlar daha sonrası ağaçların olmaması, ötürüsıyla tabanın gelen suyu tutamaması kararı, Yeniköy Sulama Göleti taşmış ve baraj gövdesinde hasar oluşmuş, şiddetli seller meydana gelmişti.
Hangi tedbirler alınmalı?
Prof. Dr. Kadıoğlu’na göre, afetler konusunda Türkiye’nin en büyük sorunu, “risk yönetimi” olmaması.
“Ortalamalarla hareket eden bir ülkeyiz. Her şeyi sabitlemişiz. Değişkenliğe, riske, standart sapmaya tahammül edemeyen bir yapımız var” diyen Kadıoğlu şöyleki devam ediyor:
“Risk idaresi mantığı olsaydı, Akdeniz ve Ege’nin kurak olduğunu daha kış aylarında görürdük. Bu kadar orman yangını çıkacağı muhakkaktı fakat bütçe yapılırken, yangın söndürme uçakları kiralanırken yıllık ortalamaya bakılıyor. Orman yangını, sel, sarsıntı olmadan o bölgeye yetkililer gitmiyor. Bizim mantık, yıkım ve yara sarma.”
Kadıoğlu, alınması gereken tedbirleri şöyleki sıralıyor:
Alel ise sellere karşı alınması gereken tedbirleri şöyleki sıralıyor:
Türkiye, 28 Temmuz’da başlayan orman yangınları çabucak hemen büsbütün denetim altına alınamışken, Karadeniz ve doğu vilayetlerinde yaşanan sel felaketleri ile sarsıldı.
Dün Karadeniz’de yaşanan seller niçiniyle onlarca konut, bina ve köprü yıkıldı, yollar kapandı.
Kimi mahallelerde beşerler mesken ve iş yerlerinde mahsur kaldı, kimileri acil yardım takımları tarafınca kurtarıldı. Derelerin taşması kararı, araçların sulara kapıldığı görüldü. Kimi köylere elektrik verilemediği açıklandı.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Adil Karaismailoğlu, toplumsal medya hesabından yaptığı paylaşımda Karadeniz Bölgesi’nde yaşanan felaketlerin “yoğun yağıştan” kaynaklandığını belirtti.
Kimi yorumcular ise selleri, iklim değişikliği ile ilişkilendirdi.
Pekala yaşanan sel felaketlerinin tek niçini, iklim değişikliği mi?
Sel ve su taşkınları, Türkiye’de en sık görülen afetlerin başında geliyor. Ülkenin en çok yağış alan bölgesi Karadeniz’de sel felaketleri yaygın.
AFAD bilgilerine bakılırsa yalnızca geçen yıl ülke çapında 177 sel ve su baskını ile 107 heyelan görüldü. Birebir devirde tabiat kaynaklı olayların yüzde 20’ye yakını sel ve su baskınları, yüzde 12’ye yakını da heyelan olarak kayda geçti.
Bu yıl Karadeniz vilayetleri başta olmak üzere bir epeyce noktada seller yaşandı.
Temmuz ayında Rize ve Artvin’de sel olayları birbirini izledi. Rize Valiliği’nin açıklamasına nazaran Temmuz’da bir haftada iki afet yaşandı, kentin 3’te biri sel ve taşkınlardan etkilendi. Şiddetli yağış ve heyelan kararı 6 kişi de ömrünü kaybetti. Artvin’de Arhavi başta olmak üzere bir fazlaca ilçede yaşanan taşkınlarda, onlarca bina ve konut yıkıldı, 1400’den çok bina hasar gördü.
Getty ImagesRize’de Temmuz ayında yaşanan selde hasar nazarann bir köprü
Van’da geçtiğimiz hafta Başkale ve Erciş dahil bir epey ilçede yaşanan sel kararı onlarca mesken ve bina yıkıldı, yüzlerce hayvan öldü.
Son olarak Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün (MGM) güçlü sağanak yağış uyarısı verdiği Karadeniz’de Salı gününden beri şiddetli sel ve taşkınlar yaşanıyor.
Bartın, Kastamonu, Sinop ve Karabük, en hayli etkilenen vilayetler.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin önüne geçilmezse sel felaketlerinin artacağını yıllardır söylüyor.
Birleşmiş Milletler’in (BM) bu haftanın başında yayımlanan IPCC İklim Raporu da, su düzeylerinin yükselmesinin de tesiriyle 2100 yılına kadar kıyı bölgelerde yaşayan milyonlarca insanın sel felaketlerine maruz kalacağı ikazında bulunuyor.
Lakin uzmanlara nazaran asıl sorun, sel olaylarının Türkiye’de afete dönüşebilmesi.
Prof. Dr. Kadıoğlu: İklim değişikliği günah keçisi olarak kullanılıyor
BBC Türkçe’ye konuşan İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Meteoroloji Mühendisliği Kısmı ve Afet İdare Merkezi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, orman yangınları ve sel üzere afetlerde iklim değişikliğinin “günah keçisi” olarak kullanıldığı görüşünü lisana getiriyor.
Kadıoğlu, yağış artışı ve yağış rejimlerinin değişmesinin seller üzerinde tesirli olduğu lakin selin afete dönüşmesinin lakin 3 şart gerçekleşirse mümkün olduğunu söylüyor: Tehlike, maruziyet ve insan ile yapıların buna karşı savunmasızlığı.
Yetkililerin son selleri yağışlarla ilişkilendiren açıklamalarını hatırlattığımız Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, “Tek başına yağış, tehlikedir” diyor.
Getty Images
Prof. Dr. Kadıoğlu, sel riskine açık bölgelerdeki “yapılaşmaya” dikkat çekiyor.
Kadıoğlu, lokal halkın sel felaketlerine maruz kalmasına niye olacak biçimde “dere yatakları ve heyelan bölgelerinin daha fazla yerleşime açıldığı” yorumunu yapıyor.
“Dere yatağına dağ zirvesine konut yapar üzere sıfır giriş bina yapıyoruz, bütün kabahati da tehlikeye atıyoruz. Burada bir tuhaflık var” diyen Kadıoğlu, “İmar- iskan siyasetleri bu türlü devam ettiği” sürece iklim değişikliğinin de tesiriyle sel felaketlerinin sıklaşacağını belirtiyor.
İklim değişikliği ve sıcaklık artışına bağlı buharlaşma kararı su çevriminde hızlanmalar yaşanıyor. Bunun kararında “meteorolojik afetlerin şiddeti, müddeti ve olduğu yerlerin” değiştiğini vurgulayan Kadıoğlu, “İklim değişikliği sebep değil sonuç; selleri başlatmıyor, sıklığı ve şiddeti arttırıyor” diyor.
Getty ImagesEvlerin dere yataklarına yapılması ve binaların sıfır giriş inşa edilmesi kararı bodrum katlarda taşkınlar yaşanıyor.
Öte yandan Türkiye’de bina, yol ve köprü imallerinde yağmur suyu hesabı ölçüt alınıyor.
Bölgede son 100 yılın yağmurları üzerinden yapılan ölçümlerin, hem bulundukları yere birebir vakitte iklim değişikliğinin daha uzun vadedeki tesirlerine “uyumlu” hale getirilmesi gerektiğini kaydeden Kadıoğlu, “Derenin tabanında de dağın zirvesinde de su basma düzeyinin 60 cm” olarak hesaplanmasının problemli olduğu görüşünde:
“Dere yatağına yerleşmenin bilimsel hesapları ve kuralları var. İstanbul Ihlamur Kasrı’na bir baksınlar. Adam dere yatağına bina yaptığını bilerek iki kat merdivenle hayat alanına çıkıyor. “
Kadıoğlu, kelamlarını şu biçimde sürdürüyor:
“(Sel bölgelerinde) yıkılan köprüler eski değil, yeni. Ezbere, sıradan köprüler yapılıp ortasına bir ayak konuyor. Köprüler baraj üzere şişiyor, yıkılıyor, bir de baraj selleri üzere sellerle yıkıma niye oluyor. 400-500 yıllık bir taşkın hesabı, etrafındaki havzadan gelebilecek ekstrem durumlar hesaplanmıyor. Devlet kamu binaları da bundan farksız değil.”
‘Dere hakkı olanı alıyor’
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası İdare Heyeti Üyesi Jale Alel de, iklim değişikliğinin seller üzerinde “mutlaka tesiri olduğunu” söylüyor.
“Bölgede yağmurlar yağdı mı hayli yağıyor, yağmadı mı hiç yağmıyor” diyen Jale Alel, sellere sebep olan iki bahse dikkat çekiyor: Doğal dere yataklarının yerleşime açılması ve ağaçların gereğince korunmaması.
Dağların denize paralel olduğu Karadeniz Bölgesi’nde yerleşim yerlerinin az olduğu, denize yakın düz alanların değerli olduğunu vurgulayan Alel, “öncedenden nüfus daha azken vatandaş ‘burası benim tarlam’ derken, daha sonra bu alanlar tapuya geçiyor. İmar planları olduğu periyotlarda belediyelere vatandaşlardan siyasi baskı geliyor. Doğal dere yatağı alanına imar giriyor” diyor.
Getty ImagesArtvin’de sel suları sokakları çevreledi, binalar su bastı.
Alel’in aktardığına göre, Karadeniz’de düz alanların azlığı niçiniyle kutu menfezlerle birtakım bölgelerin “ıslah edilmesi” yaygın. Yağışlar fazla olduğunda üst havzalardan ağaç gövdeleri ve materyaller sürüklenerek bu menfezlerin içini tıkıyor ve kesitini daraltıyor. Art havzayı da su basıyor.
Bunun yanında Karadeniz’de “boydan boya yapılan” Karadeniz Kıyı Yolu’nun suların denize ulaşmasını engellediğini belirten Alel, “Yüzey suları dahi çok yağışlarda denize rahat ulaşamıyor ” diyor.
11 vilayetten geçen Karadeniz Kıyı Yolu’nun 2023’te açılması bekleniyor.
Öte yandan, dere yataklarında yapılaşmayı engellemek emeliyle çıkarılmış bir yasal düzenleme aslında var.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın onayıyla Resmi Gazete’de 9 Temmuz 2016’da yayımlanan 2006/27 sayılı genelge ile, derelerin üzerinin mecburî haller dışında kapatılması yasaklandı.
Buna karşın yapılaşmanın devam ettiğini söz eden Alel, “Dere, kendi hakkı olanı bu tip yağışlarda alıyor, kendi yataklarını istiyor. Sonuç, can kayıpları, maddi kayıplar” diye de ekliyor.
Alel, TMMOB’nin sellerle ile ilgili bir rapor hazırlığı ortasında olduğunu, hidroelektrik santrallerin (HES) sel felaketlerine tesirini ise hala tam olarak bilmediklerini söylüyor.
‘Ağaçlar gereğince korunmuyor’
Selin en önemli sebeplerinden biri, ormanlık alanların ağaçsızlaşması.
Türkiye’de 28 Temmuz’da başlayan ve 40’tan fazla vilayette görülen 200’den çok orman yangınının büyük kısmı söndürüldü. Fakat buradaki ormanlık alanların değerli bir kısmının yok olması kararı sel felaketlerinin fazlaca geçmeden kendini göstereceği istikametinde ihtarlar var.
Alel, İzmir’de 2019’da yaşanan orman yangınlarından iki yıl daha sonra yaşanan sel felaketi kararı iki kişinin hayatını yitirdiğini hatırlatıyor.
Getty Imagesİzmir’de 2019’da Seferihisar ve Menderes’te yaşanan yangınlarda binlerce hektarlık yeşil alan yanmıştı.
Çok yağışlar daha sonrası ağaçların olmaması, ötürüsıyla tabanın gelen suyu tutamaması kararı, Yeniköy Sulama Göleti taşmış ve baraj gövdesinde hasar oluşmuş, şiddetli seller meydana gelmişti.
Hangi tedbirler alınmalı?
Prof. Dr. Kadıoğlu’na göre, afetler konusunda Türkiye’nin en büyük sorunu, “risk yönetimi” olmaması.
“Ortalamalarla hareket eden bir ülkeyiz. Her şeyi sabitlemişiz. Değişkenliğe, riske, standart sapmaya tahammül edemeyen bir yapımız var” diyen Kadıoğlu şöyleki devam ediyor:
“Risk idaresi mantığı olsaydı, Akdeniz ve Ege’nin kurak olduğunu daha kış aylarında görürdük. Bu kadar orman yangını çıkacağı muhakkaktı fakat bütçe yapılırken, yangın söndürme uçakları kiralanırken yıllık ortalamaya bakılıyor. Orman yangını, sel, sarsıntı olmadan o bölgeye yetkililer gitmiyor. Bizim mantık, yıkım ve yara sarma.”
Kadıoğlu, alınması gereken tedbirleri şöyleki sıralıyor:
- Kentsel dönüşümde, heyelan ve sel riskini göz önüne almak; çarpık yerleşmeyi engellemek,
- İmar ve iskan yönetmeliklerinde değişiklikler ile tehlikenin büyümesini önlemek,
- Risk idaresi ile tehlikeleri ve bunlara maruz kalacak kişi, bina, yol, altyapıyı belirleyerek savunmasız olanları korumak,
- Birtakım binaların girişlerini yükseltme, bodrum katları iptal etme üzere yapısal tedbirler,
- Taşınma ve yıkılma yönetmeliklerini iklim değişikliğini dikkate alarak düzenlemek. Gerekirse 100 yıl olan su düzeyi kriterini tahminen 150 yıla çıkarmak
- Köprüleri daha uzun, direği daha yüksek geçecek biçimde yapmak, mazgallarda yeni yağış kriterlerini kullanmak.
- Arnavut kaldırımlarını asfaltlaştırma üzere adımlardan kaçınmak
- (Sel felaketlerinin yaratacağı kayıpları minimalize eden) “Sünger şehir” kavramına yönelmek
Alel ise sellere karşı alınması gereken tedbirleri şöyleki sıralıyor:
- Dere yataklarının üzerini açmak,
- Derelerin bakımı için servis yolları yapmak,
- Kutu menfezleri temizlemek,
- Mümkün olan her yerde dere yatağını işgal eden binaları derelere iade etmek,
- Üst havzalardaki ormanlara ziyan verilmesini önlemek,
- Karadeniz’deki kıyı yolunu, gelen sel debileri ve yağışa bakılırsa imar ve projelerde bir daha düzenlemek