Sizin en hayırlınız ailesine karşı en hayırlı olanınızdır ne demek ?

Ece

New member
Sizin En Hayırlınız Ailesine Karşı En Hayırlı Olanınızdır Ne Demek? Erkek ve Kadın Bakış Açılarıyla Karşılaştırmalı Bir Analiz

Bazen insan dışarıdaki insanlara gösterdiği nezaketi, sabrı ve anlayışı kendi evinin kapısından içeri girdiğinde unutabiliyor. İş yerinde herkes tarafından saygılı bulunan, arkadaş çevresinde yardımseverliğiyle tanınan biri, evde eşine karşı kırıcı, çocuklarına karşı sabırsız veya anne babasına karşı ilgisiz davranabiliyor. Peki, böyle bir insanın gerçekten iyi biri olduğunu söyleyebilir miyiz? Bence bu sorunun cevabı, “Sizin en hayırlınız ailesine karşı en hayırlı olanınızdır” sözünün anlamını kavramakla yakından ilgili.

Bu söz, İslam ahlakında iyiliğin yalnızca dışarıya gösterilen davranışlardan ibaret olmadığını hatırlatan önemli bir ölçüdür. İnsanların önünde iyi görünmek ile kimsenin görmediği anlarda iyi davranmak aynı şey değildir. Üstelik aile ilişkileri, insanın sabrını, sorumluluk duygusunu, adalet anlayışını ve empati becerisini en fazla sınayan alanlardan biridir.

Bu forum konusunu özellikle kadın ve erkeklerin aile içindeki deneyimlerini karşılaştırarak ele almak istiyorum. Ancak burada kadınların duygusal, erkeklerin ise tamamen mantıksal düşündüğü gibi basit genellemelere başvurmak yerine; ekonomik sorumlulukları, toplumsal beklentileri, bakım emeğini, iletişim biçimlerini ve kişisel deneyimleri birlikte değerlendirmek gerekiyor. Çünkü aynı sözü duyan iki insan, kendi hayatında yaşadıklarına bağlı olarak birbirinden oldukça farklı sonuçlar çıkarabilir.

Sizce bir insanın gerçek karakterini en iyi ailesine davranışları mı gösterir, yoksa aile dışındaki tutumları da aynı derecede belirleyici midir? Gelin, konuyu hem dinî kaynaklar hem de toplumsal araştırmalar ışığında tartışalım.

[ B ] 1. Hadisin Anlamı: İyilik Önce En Yakın İlişkilerde Sınanır

Hz. Muhammed'e (s.a.v.) nispet edilen bu söz, yaygın olarak şu şekilde aktarılır: “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır. Ben de aileme karşı en hayırlı olanınızım.”

Hadisin Arapça metninde geçen hayrukum ifadesi “sizin en hayırlınız”, li-ehlihî ifadesi ise bağlama göre “ailesine, ev halkına veya yakınlarına karşı” anlamını taşır. Buradaki hayırlılık yalnızca maddi yardım sağlamakla sınırlı değildir. Güzel ahlak, merhamet, adalet, güvenilirlik, sorumluluk ve incitmemeye özen göstermek de bu anlam alanının içindedir.

Hadisin kaynaklarından biri Tirmizî'nin Sünen adlı eseridir. Rivayet, Tirmizî'nin 3895 numaralı hadisinde yer alır. Benzer bir rivayet İbn Mâce'nin Sünen adlı eserinde de aktarılır. Hadis numaraları baskılara göre değişebildiğinden kaynak kontrolü yapılırken eser adıyla birlikte numaranın da belirtilmesi yararlıdır.

Bu sözün önemli bir tarafı vardır: İyiliği kişinin kendi iddiasına göre değil, davranışlarının yakınları üzerindeki etkisine göre de değerlendirmeye çağırır. Bir erkek ailesinin bütün maddi ihtiyaçlarını karşılıyor olabilir; fakat eşini sürekli küçümsüyor, çocuklarının düşüncelerini önemsemiyor veya evde kararları tek başına alıyorsa, maddi sorumluluklarını yerine getirmesi aile içindeki bütün ahlaki sorumluluklarını yerine getirdiği anlamına gelmez.

Aynı şekilde bir kadın da çocukları için büyük fedakârlıklar yapabilir; ancak eşinin sınırlarını ihlal ediyor, onun ailesiyle ilişkilerini kontrol ediyor veya çocuklarıyla iletişiminde aşağılayıcı bir dil kullanıyorsa, yaptığı fedakârlıklar bu davranışların zararını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Burada temel ölçü cinsiyet değil, davranışın niteliğidir. Aileye karşı hayırlı olmak, aile bireylerinin ihtiyaçlarını gözetirken onların insanlık onurunu, özgürlüğünü ve haklarını da koruyabilmektir.

2. Erkeklerin ve Kadınların Bakış Açıları: Veri, Duygu ve Yaşanmışlık

Bu konuyu karşılaştırırken öncelikle önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: Erkeklerin daha objektif, kadınların ise daha duygusal olduğu düşüncesi bilimsel bir kural değildir. Her iki cinsiyette de analitik düşünen, duygularını açıkça ifade eden, çatışmadan kaçınan veya sorunları doğrudan konuşan insanlar vardır. Kişiliğin yanı sıra yetiştirilme biçimi, ekonomik koşullar, aile içindeki rol dağılımı ve toplumsal beklentiler de insanların olayları değerlendirme biçimini etkiler.

Bununla birlikte, kadın ve erkeklerin aile yaşamında sıklıkla karşılaştıkları farklı sorumluluklar, aynı hadis üzerinde farklı noktalara odaklanmalarına yol açabilir.

Erkeklerin Bakış Açısı: Sorumluluk, Adalet ve Somut Göstergeler

Bazı erkekler aileye hayırlı olmayı öncelikle ailenin geçimini sağlamak, çocukların eğitim masraflarını karşılamak, evin güvenliğini temin etmek ve zor zamanlarda çözüm üretmek şeklinde yorumlayabilir. Bu yaklaşımın arkasında çoğu zaman geleneksel erkeklik rolleri ve erkeğin aileyi maddi açıdan ayakta tutması gerektiğine yönelik toplumsal beklentiler bulunur.

Örneğin, sabah erken saatlerde işe giden, uzun mesailer yapan ve kazancının büyük bölümünü ailesi için harcayan bir babayı düşünelim. Bu kişi sevgisini pahalı hediyeler alarak değil, ailesinin ihtiyaçlarını eksiksiz karşılamaya çalışarak gösteriyor olabilir. Kendi çocukluğunda sevgisini sözlerle ifade eden bir baba görmemişse, duygularını açıkça dile getirmekte de zorlanabilir.

Bu erkeğin çabası küçümsenmemelidir. Ekonomik güvence, aile refahının önemli bir parçasıdır. İşsizlik, borç yükü ve gelir belirsizliği aile içindeki gerginliği artırabilir. Ancak burada dikkat edilmesi gereken nokta, maddi sorumluluğun yerine getirilmesinin duygusal ve ahlaki sorumlulukların yerine geçtiğinin düşünülmemesidir.

Bir başka örnekte, evin bütün faturalarını ödeyen bir baba çocuklarının okul hayatıyla ilgilenmiyor, eşinin yorgunluğunu fark etmiyor ve aile içinde alınan kararlara yalnızca kendi düşüncelerini dâhil ediyorsa, sorumluluğu tek boyutlu değerlendiriyor demektir.

Objektif bir değerlendirme yapılacaksa şu sorular önem kazanır:

- Aile bireylerinin temel ihtiyaçları ne ölçüde karşılanıyor?

- Ev işleri ve çocuk bakımına ilişkin sorumluluklar adil biçimde paylaşılıyor mu?

- Eşler birbirlerinin kararlarına ve kişisel sınırlarına saygı duyuyor mu?

- Çatışmalar sırasında hakaret, tehdit veya baskı yerine çözüm arayışı var mı?

- Verilen sözler düzenli olarak tutuluyor mu?

Bunlar aile içindeki iyiliği değerlendirmek için kullanılabilecek somut göstergelerdir. Fakat ölçülebilir olan her şeyin önemli, ölçülmesi zor olan her şeyin önemsiz olduğunu düşünmek de doğru değildir. Güven duygusu, kendini değerli hissetme ve eşinin yanında rahatça konuşabilme gibi deneyimler, sayısal verilere indirgenemese de aile hayatının niteliğini belirler.

Kadınların Bakış Açısı: Duygusal Güven, Görülmeyen Emek ve Toplumsal Etkiler

Kadınların aile içindeki deneyimlerinde duygusal güvenlik, ilişkisel süreklilik ve bakım emeği önemli bir yer tutabilir. Burada kadınların doğaları gereği daha duygusal olduklarını söylemek yerine, pek çok kadının çocuk bakımı, ev işleri ve aile bireylerinin duygusal ihtiyaçlarını gözetme sorumluluklarını daha fazla üstlenebildiğini dikkate almak gerekir.

Bir kadın, eşinin evin bütün masraflarını karşıladığını kabul ederken aynı zamanda gün boyunca çocukların ihtiyaçlarını takip etmek, okul görüşmelerini düzenlemek, evde eksilen malzemeleri fark etmek, hasta bir yakının bakımını üstlenmek ve aile içindeki anlaşmazlıkları yatıştırmak zorunda kalabilir. Bu işler çoğu zaman tek tek görevler olarak görünmez; fakat bir araya geldiklerinde ciddi bir zihinsel yük oluştururlar.

Bu nedenle bazı kadınlar için “Ailesine karşı hayırlı olmak”, yalnızca bir şeyler yapmak değil, yapılması gerekenleri fark etmek anlamına da gelir.

Örneğin, çalışan bir kadın işten eve geldikten sonra çocuğun ödevini takip ediyor, akşam yemeğini hazırlıyor ve ertesi günün ihtiyaçlarını planlıyorsa, eşinin yalnızca kendisine söylenen işleri yapması ona eşit bir sorumluluk paylaşımı gibi gelmeyebilir. Çünkü yapılacak işleri hatırlama, planlama ve takip etme yükü hâlâ tek kişinin üzerindedir.

Bu örnekten hareketle erkeklerin duyarsız, kadınların ise her zaman fedakâr olduğu sonucuna varamayız. Ev işlerini büyük ölçüde üstlenen, çocuklarıyla yakından ilgilenen ve eşinin duygusal ihtiyaçlarını önemseyen erkekler de vardır. Benzer şekilde, aile içindeki görünmeyen emeği paylaşmayan kadınlar da olabilir. Asıl mesele, sorumluluğun hangi cinsiyete ait olduğundan çok, aile içinde nasıl dağıtıldığıdır.