Berk
New member
2021 yılında PLOS ONE'da yayımlanan bir çalışma, yaklaşık 6 milyar kelimelik İngilizce metin korpusunda renk isimlerinin cinsiyet ve duygu çağrışımlarını inceledi. Araştırmacılar, “pink” kelimesinin feminenlikle güçlü biçimde ilişkilendirildiğini bulurken, aynı çalışmada mavinin beklenildiği kadar güçlü bir erkeklik yanlılığı göstermediğini belirtti. Pembe ayrıca olumlu çağrışımlarla da ilişkilendirildi. PLOS
Bence burada oldukça değerli bir sonuç var:
Toplum pembeyi kadınlıkla ilişkilendirebilir, fakat bundan her kadının pembeyi sevdiği sonucu çıkmaz.
Hatta araştırmacılar, yetişkin kadınların bazen pembeden uzak durmasının, pembenin düşük güç veya statü çağrışımlarıyla bağlantılı olabileceğini tartışıyor. PLOS
Bu durum günlük hayatta da gözlemlenebilir.
Örneğin çocukken odası tamamen pembe olan bir kadın yetişkinlikte pembeden nefret edebilir. Çünkü renk ona özgür seçimden çok, kendisine dayatılmış bir kimliği hatırlatıyordur.
Başka bir kadın ise tam tersine pembeyi sahiplenebilir ve “Bana kadınsı olduğu söylendiği için değil, ben sevdiğim için kullanıyorum” diyebilir.
İki deneyim de aynı derecede gerçek.
Pembe Sadece Kadınlara Ait Bir Renk mi?
Kesinlikle değil.
Smithsonian'ın pembe tarihi üzerine kaynakları, pembenin farklı dönemlerde ve kültürlerde farklı anlamlara sahip olduğunu gösteriyor. Örneğin 18. yüzyıl Avrupa'sında erkeklerin de pembe giydiği biliniyor. Ayrıca pembe dünyanın farklı bölgelerinde birbirinden farklı sembolik anlamlarla kullanılmıştır. Smithsonian Institution+1
Smithsonian koleksiyonlarında Xhosa kültürüne ait bir takı örneğinde de pembe rengin erkekler ve kadınlar tarafından kullanılan bir süslemede yer aldığı görülüyor. Smithsonian Institution
Dolayısıyla pembe rengin “kadınlara ait” olduğu düşüncesi evrensel bir biyolojik gerçek değil; belirli toplumlarda zaman içinde oluşmuş bir kültürel kod.
Bu ayrım önemli.
Çünkü bir erkeğin pembe giymesi bugün bazı çevrelerde hâlâ “alışılmadık” görülebilirken başka bir kültürde veya sosyal çevrede bunun hiçbir özel anlamı olmayabilir.
Veri ile Duygu Aslında Birbirinin Düşmanı Değil
Bence bu tartışmanın en ilginç noktası burada.
Objektif ölçüm ile kişisel deneyim birbirini dışlamak zorunda değil.
Bir boya üreticisi için pembe; pigment, ışık yansıtma özellikleri, oran ve renk standardizasyonu üzerinden incelenebilir.
Bir tasarımcı için pembe; kontrast, okunabilirlik, marka kimliği ve kullanıcı algısıyla değerlendirilebilir.
Bir kadın için pembe, çocukluğundan kalan bir anıyı temsil edebilir.
Bir erkek içinse pembe, geleneksel erkeklik kalıplarına meydan okumanın bir yolu olabilir.
Hatta aynı insanın pembeye yaklaşımı farklı ortamlarda değişebilir.
Örneğin iş yerinde pastel pembe kullanmayı profesyonel bulmayan biri, evinde toz pembe duvarları çok estetik bulabilir.
Bu nedenle “hangi cinsiyet pembeyi nasıl görür?” sorusundan önce “hangi kişi, hangi bağlamda, hangi pembe tonundan söz ediyoruz?” sorusunu sormak çok daha açıklayıcı.
Pembe Yapmak İçin En Pratik Yöntem Nedir?
Eğer konu tamamen boya karışımıysa en pratik yöntem kırmızı boyayı beyazla açmaktır.
Ancak beyazı bir anda çok fazla eklemek yerine küçük miktarlarda ilerlemek daha kontrollüdür. Çünkü kırmızı pigmentin gücü kullanılan boyaya göre değişebilir.
Daha sıcak bir pembe istiyorsanız sıcak alt tonlu kırmızıyla başlayabilirsiniz.
Daha soğuk ve canlı bir pembe istiyorsanız maviye yaklaşan kırmızı veya magentaya yakın bir başlangıç rengi daha uygun olabilir.
Pastel pembe için beyaz oranını yükseltmek gerekir.
Gül kurusu gibi daha ağır bir ton için kırmızı oranı artırılabilir ve uygun durumda tamamlayıcı renklerden çok küçük miktarlarda yararlanılabilir.
Burada “tam olarak şu kadar kırmızı, şu kadar beyaz” şeklinde evrensel bir reçete vermek yanıltıcı olur. Çünkü pigmentlerin kendisi aynı değildir. Aynı isimdeki iki kırmızı boya bile üreticiye, pigment bileşimine ve yoğunluğuna göre farklı sonuç verebilir.
Sonuç: Pembe Basit Görünüyor Ama Aslında Çok Katmanlı
Sorunun kısa cevabı hâlâ değişmiyor: Boya ile pembe yapmak için temel olarak kırmızı ve beyaz karıştırılır.
Fakat ayrıntıya girdiğimizde bunun tek bir sonuç üretmediğini görüyoruz. Kırmızının alt tonu, beyazın oranı, kullanılan pigment ve karışımın yapıldığı ortam elde edilen pembeyi değiştiriyor. Ekran ve ışık söz konusu olduğunda ise tamamen farklı bir renk modeli devreye giriyor. Atmos
Toplumsal açıdan bakıldığında da pembe doğal olarak “kadın rengi” olarak doğmuş bir renk değil. Tarihi kaynaklar, pembenin anlamının zaman içinde değiştiğini gösteriyor. Modern Batı kültürlerinde feminenlikle güçlü biçimde ilişkilendirilmesi ise araştırmalar tarafından da gözlemlenebilen bir toplumsal örüntü. Smithsonian Institution+1
Bana göre asıl ilginç soru artık “Pembe hangi renkten yapılır?” değil:
Bir rengin fiziksel olarak nasıl üretildiği ile ona toplum olarak verdiğimiz anlam arasında ne kadar mesafe var?
Bir erkek pembe giydiğinde bunu hâlâ farklı algılamamızın nedeni biyoloji mi, kültür mü?
Kadınların pembeyi sevmesi gerçekten kişisel tercih mi, yoksa çocukluktan itibaren öğrenilen bir renk kodunun sonucu mu?
Ve daha da önemlisi: Çocuklara “pembe kız rengidir” demeseydik, yetişkin olduklarında pembe tercihlerinde bugün gördüğümüz cinsiyet farklarının ne kadarı yine ortaya çıkardı?
Bu konuda kişisel deneyimleriniz ne yönde? Pembe sizin için sadece kırmızıya beyaz eklenerek elde edilen bir renk mi, yoksa çocukluk, toplumsal cinsiyet, moda veya kişisel anılar nedeniyle daha farklı bir anlam mı taşıyor?
Kaynaklar
1. Jonauskaite, D., Sutton, A., Cristianini, N. & Mohr, C. (2021). English colour terms carry gender and valence biases: A corpus study using word embeddings. PLOS ONE. PLOS
2. Smithsonian Institution Libraries - Valerie Steele, Pink: The History of a Punk, Pretty, Powerful Color. Museum at the Fashion Institute of Technology sergisi ve yayını. Smithsonian Institution+1
3. Johns, S. E., Hargrave, L. A. & Newton-Fisher, N. E. (2012). Red Is Not a Proxy Signal for Female Genitalia in Humans. PLOS ONE. PLOS
4. Atmos Color Mixer - kırmızı ve beyazın boya, ışık ve dijital renk sistemlerinde farklı biçimde karışmasına ilişkin teknik açıklamalar. Atmos
Bence burada oldukça değerli bir sonuç var:
Toplum pembeyi kadınlıkla ilişkilendirebilir, fakat bundan her kadının pembeyi sevdiği sonucu çıkmaz.
Hatta araştırmacılar, yetişkin kadınların bazen pembeden uzak durmasının, pembenin düşük güç veya statü çağrışımlarıyla bağlantılı olabileceğini tartışıyor. PLOS
Bu durum günlük hayatta da gözlemlenebilir.
Örneğin çocukken odası tamamen pembe olan bir kadın yetişkinlikte pembeden nefret edebilir. Çünkü renk ona özgür seçimden çok, kendisine dayatılmış bir kimliği hatırlatıyordur.
Başka bir kadın ise tam tersine pembeyi sahiplenebilir ve “Bana kadınsı olduğu söylendiği için değil, ben sevdiğim için kullanıyorum” diyebilir.
İki deneyim de aynı derecede gerçek.
Pembe Sadece Kadınlara Ait Bir Renk mi?
Kesinlikle değil.
Smithsonian'ın pembe tarihi üzerine kaynakları, pembenin farklı dönemlerde ve kültürlerde farklı anlamlara sahip olduğunu gösteriyor. Örneğin 18. yüzyıl Avrupa'sında erkeklerin de pembe giydiği biliniyor. Ayrıca pembe dünyanın farklı bölgelerinde birbirinden farklı sembolik anlamlarla kullanılmıştır. Smithsonian Institution+1
Smithsonian koleksiyonlarında Xhosa kültürüne ait bir takı örneğinde de pembe rengin erkekler ve kadınlar tarafından kullanılan bir süslemede yer aldığı görülüyor. Smithsonian Institution
Dolayısıyla pembe rengin “kadınlara ait” olduğu düşüncesi evrensel bir biyolojik gerçek değil; belirli toplumlarda zaman içinde oluşmuş bir kültürel kod.
Bu ayrım önemli.
Çünkü bir erkeğin pembe giymesi bugün bazı çevrelerde hâlâ “alışılmadık” görülebilirken başka bir kültürde veya sosyal çevrede bunun hiçbir özel anlamı olmayabilir.
Veri ile Duygu Aslında Birbirinin Düşmanı Değil
Bence bu tartışmanın en ilginç noktası burada.
Objektif ölçüm ile kişisel deneyim birbirini dışlamak zorunda değil.
Bir boya üreticisi için pembe; pigment, ışık yansıtma özellikleri, oran ve renk standardizasyonu üzerinden incelenebilir.
Bir tasarımcı için pembe; kontrast, okunabilirlik, marka kimliği ve kullanıcı algısıyla değerlendirilebilir.
Bir kadın için pembe, çocukluğundan kalan bir anıyı temsil edebilir.
Bir erkek içinse pembe, geleneksel erkeklik kalıplarına meydan okumanın bir yolu olabilir.
Hatta aynı insanın pembeye yaklaşımı farklı ortamlarda değişebilir.
Örneğin iş yerinde pastel pembe kullanmayı profesyonel bulmayan biri, evinde toz pembe duvarları çok estetik bulabilir.
Bu nedenle “hangi cinsiyet pembeyi nasıl görür?” sorusundan önce “hangi kişi, hangi bağlamda, hangi pembe tonundan söz ediyoruz?” sorusunu sormak çok daha açıklayıcı.
Pembe Yapmak İçin En Pratik Yöntem Nedir?
Eğer konu tamamen boya karışımıysa en pratik yöntem kırmızı boyayı beyazla açmaktır.
Ancak beyazı bir anda çok fazla eklemek yerine küçük miktarlarda ilerlemek daha kontrollüdür. Çünkü kırmızı pigmentin gücü kullanılan boyaya göre değişebilir.
Daha sıcak bir pembe istiyorsanız sıcak alt tonlu kırmızıyla başlayabilirsiniz.
Daha soğuk ve canlı bir pembe istiyorsanız maviye yaklaşan kırmızı veya magentaya yakın bir başlangıç rengi daha uygun olabilir.
Pastel pembe için beyaz oranını yükseltmek gerekir.
Gül kurusu gibi daha ağır bir ton için kırmızı oranı artırılabilir ve uygun durumda tamamlayıcı renklerden çok küçük miktarlarda yararlanılabilir.
Burada “tam olarak şu kadar kırmızı, şu kadar beyaz” şeklinde evrensel bir reçete vermek yanıltıcı olur. Çünkü pigmentlerin kendisi aynı değildir. Aynı isimdeki iki kırmızı boya bile üreticiye, pigment bileşimine ve yoğunluğuna göre farklı sonuç verebilir.
Sonuç: Pembe Basit Görünüyor Ama Aslında Çok Katmanlı
Sorunun kısa cevabı hâlâ değişmiyor: Boya ile pembe yapmak için temel olarak kırmızı ve beyaz karıştırılır.
Fakat ayrıntıya girdiğimizde bunun tek bir sonuç üretmediğini görüyoruz. Kırmızının alt tonu, beyazın oranı, kullanılan pigment ve karışımın yapıldığı ortam elde edilen pembeyi değiştiriyor. Ekran ve ışık söz konusu olduğunda ise tamamen farklı bir renk modeli devreye giriyor. Atmos
Toplumsal açıdan bakıldığında da pembe doğal olarak “kadın rengi” olarak doğmuş bir renk değil. Tarihi kaynaklar, pembenin anlamının zaman içinde değiştiğini gösteriyor. Modern Batı kültürlerinde feminenlikle güçlü biçimde ilişkilendirilmesi ise araştırmalar tarafından da gözlemlenebilen bir toplumsal örüntü. Smithsonian Institution+1
Bana göre asıl ilginç soru artık “Pembe hangi renkten yapılır?” değil:
Bir rengin fiziksel olarak nasıl üretildiği ile ona toplum olarak verdiğimiz anlam arasında ne kadar mesafe var?
Bir erkek pembe giydiğinde bunu hâlâ farklı algılamamızın nedeni biyoloji mi, kültür mü?
Kadınların pembeyi sevmesi gerçekten kişisel tercih mi, yoksa çocukluktan itibaren öğrenilen bir renk kodunun sonucu mu?
Ve daha da önemlisi: Çocuklara “pembe kız rengidir” demeseydik, yetişkin olduklarında pembe tercihlerinde bugün gördüğümüz cinsiyet farklarının ne kadarı yine ortaya çıkardı?
Bu konuda kişisel deneyimleriniz ne yönde? Pembe sizin için sadece kırmızıya beyaz eklenerek elde edilen bir renk mi, yoksa çocukluk, toplumsal cinsiyet, moda veya kişisel anılar nedeniyle daha farklı bir anlam mı taşıyor?
Kaynaklar
1. Jonauskaite, D., Sutton, A., Cristianini, N. & Mohr, C. (2021). English colour terms carry gender and valence biases: A corpus study using word embeddings. PLOS ONE. PLOS
2. Smithsonian Institution Libraries - Valerie Steele, Pink: The History of a Punk, Pretty, Powerful Color. Museum at the Fashion Institute of Technology sergisi ve yayını. Smithsonian Institution+1
3. Johns, S. E., Hargrave, L. A. & Newton-Fisher, N. E. (2012). Red Is Not a Proxy Signal for Female Genitalia in Humans. PLOS ONE. PLOS
4. Atmos Color Mixer - kırmızı ve beyazın boya, ışık ve dijital renk sistemlerinde farklı biçimde karışmasına ilişkin teknik açıklamalar. Atmos