semaver
Active member
Geri sayım başladı: Beklenen İstanbul zelzelesi için tarih verdi 17 Ağustos sarsıntısının 22’nci yıldönümünde Türkiye’de zelzele riskiyle karşı karşıya olan bölgelerle ilgili değerli açıklamalarda bulunan İstanbul Gelişim Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dekanı Neotektonik ve Sarsıntı Uzmanı Prof. Dr. Haluk Selim, Kuzey Anadolu Fayı’nın kırılmayan 2 segmenti kaldığını ve bunun büyük bir risk taşıdığını söylemiş oldu.
Bu durumda Marmara Denizi ve Doğu Anadolu Bölgesi’nin tehdit altında olduğunu kaydeden Selim, “Kuzey Anadolu Fayı, 1999’da meydana gelen iki zelzeleyle bölgeyi etkilediğini” belirtti. Kuzey Anadolu Fayı, 1939’da başlayan bu süreçte 60 sene içerisinde yaklaşık 11 tane 7’den büyük sarsıntılarla yaşadığımız bu coğrafyada büyük ölçüde tesirini gösterdi. Fay, 1999’daki sarsıntılarla batıya kadar ulaştı. Ama daha sonrasında ne oldu? Daha Batıya yanlışsız ilerlemesi gerektiği biçimde, Düzce’ye döndü ve ikinci sarsıntı meydana geldi. Şu anda riskini Marmara Denizi’nde devam ettiriyor” dedi.
FAYIN KIRILMAMASI RİSKLİ VE DÜŞÜNDÜRÜCÜ
Kuzey Anadolu Fayı’nın burada kırılmayan 2 segmenti kaldığını aktaran Prof. Dr. Selim, “Bir tanesi en doğu uç noktasında 100 kilometre uzunluğundaki Yedisu Segmentidir. Bu segment Kuzey Anadolu Fayı’nın, Karlova’ya kadar uzanan kısmı üzerinde yer alır. O da çabucak hemen kırılmadı ve büyük bir risk teşkil ediyor. Her an kırılabilir ve 7’den büyük hasar yapan ve yıkıcı bir sarsıntı meydana getirebilir. Bir oburu de Kuzey Anadolu Fayı’nın en değerli lokasyonlarından biri olan Marmara Bölgesi’ndeki 115 kilometrelik fay çizgisidir. O da kırılmadı. Bu da maalesef Tekirdağ’dan başlayıp, İstanbul merkezli, İzmit’e kadar uzanan ve Bursa, Balıkesir’in kimi ilçelerini kapsayan birfazlaca bölgeyi etkileyecek olan mümkün bir zelzele olarak karşımıza çıkıyor. Buna mümkün İstanbul zelzelesi demek de hayli yanlış. Zira bu bölgede birfazlaca alanda yerleşim alanları ve nüfus, sanayi, finans merkezi var” sözlerini kullandı.
MÜMKÜN İSTANBUL ZELZELESİ 2026’YA KADAR MEYDANA GELEBİLİR
“Bu zelzelenin olmaması Kuzey Anadolu Fayı için pek hayra alamet değil. Burada büyük bir risk faktörü olarak Marmara Bölgesi ön plana çıkmış oluyor” diyen Prof. Dr. Selim, kelamlarını şu biçimde sürdürdü:
“Bu bölgede 17 Ağustos 1999’da bir zelzele meydana geldi. Üzerinden 22 sene geçti ve Kuzey Anadolu Fayı üzerinde hala bir zelzele meydana gelmedi. Bunun sebepleri de var. Bu niçinleri de tartışmak gerekir. Bu periyodlara bakıldığında istatistiksel bir bilgi ortaya çıkabilir. Yalnızca Doğu Marmara’yı ele alırsanız; 948, 256 ve 245 sene aralığında bir zelzele (1999 depremi) meydana geliyor. Dönemi bu biçimde. Batı Marmara’yı ele alırsanız, İstanbul merkezli sarsıntılarda bir daha 950 sene, daha sonra bir sarsıntı meydana geliyor. Akabinde 257 sene daha sonra bir zelzele ve daha sonrasında zelzele yok. Burada 257 seneyi ve 1766 sarsıntısı üzerine toplarsak, bu dönemi biraz da geniş düşündüğümüzde 2026’ya kadar fay kırılacak üzere bir tablo çıkıyor ortaya. Ancak bu büsbütün istatistiki bir bilgi.”
‘EGE BÖLGESİNDEKİ RİSK KUZEY MARMARAYI DA ETKİLİYOR’
Prof. Dr. Selim, “Şu anda risk alan olarak Batı Anadolu Bölgesi’nde, tahminen Midilli Adası’nın çabucak güneyindeki Midilli Fayı’nın, tahminen Sisam Adası’nın Batı kısmında yer alan Atina’ya gerçek olan kesimde denizin ortasındaki faylar ya da kara uzantısı olan Küçük Menderes, Büyük Menderes ve Gediz graben sistemlerini hareket ettirebilir. Zira 2020’de Ege Denizi ve civarında 5’ten büyük biroldukça zelzele kaydedildi. Bunun sebebi 2 Mayıs 2020’de meydana gelen 6,4’lük Girit Adası sarsıntısıdır. Şu anda devamlı Ege Denizi geriliyor. Bu bölge yani Ege Denizi ve Ege Bölgesi büsbütün risk altında. Bu bölgedeki gerilme, Kuzey Anadolu Fayını da etkiliyor ve buradaki yani Marmara Bölgesi’ndeki sarsıntısı geciktiriyor. Ege Denizi’nde ne kadar epey 6’dan büyük sarsıntı olursa, Marmara Denizi’ndeki mümkün İstanbul zelzelesi de gecikecektir” diye konuştu.
RİSK ORANI YÜZDE 60
“Kuzey Anadolu Fayı’nın kuzey kolu, Marmara Denizi içerisinden yaklaşık doğu-batı doğrultusunda uzanıyor” diyen Prof. Dr. Selim şu sözleri kullandı:
“115 kilometrelik fay sınırı Marmara Denizi’ni adeta iki modüle ayırıyor. ötürüsıyla kırılacak olan fay sınırı 115 kilometrelik, sağ yanal geometriye sahip ve yaklaşık 11-12 km derinliktedir. Buradaki fayın karakteri 7’den büyük hasar yapan ve yıkıcı özellikte bir zelzele üretme kapasitesine ve gücüne da sahiptir. İstanbul’daki yapılarda bilhassa Anadolu Yakası’ndan başlayacak olursak; Tuzla, Kartal, Pendik, Kadıköy ve Üsküdar’a kadar olan yapı stoğunda yüzde 40 ölçeğinde bir risk olduğunu söylemek gerekiyor. Avrupa Yakası’ndaki yapılara baktığımızda ise bu risk oranı yüzde 60’lara kadar çıkıyor. Zira bu yaka daha geniş bir kıyı bölümüne sahiptir. Silivri’ye kadar uzanan çizginin devamında Tekirdağ ve kıyısına kadar geçen bu kesitteki yapı stoğu çok riskli bölgede yer alır. Yerdeki sıvılaşma riski ve yapıların özelliği burada ön plana çıkmaktadır. Hem Anadolu birebir vakitte Avrupa Yakası’nda finans sorunlarının çözülerek, lokal idarelerin, vatandaşların ve devletin el birliği yaparak tahlil üretmeleri ve bu binaların kentsel dönüşümünün yapılması kuraldır.”
Bu durumda Marmara Denizi ve Doğu Anadolu Bölgesi’nin tehdit altında olduğunu kaydeden Selim, “Kuzey Anadolu Fayı, 1999’da meydana gelen iki zelzeleyle bölgeyi etkilediğini” belirtti. Kuzey Anadolu Fayı, 1939’da başlayan bu süreçte 60 sene içerisinde yaklaşık 11 tane 7’den büyük sarsıntılarla yaşadığımız bu coğrafyada büyük ölçüde tesirini gösterdi. Fay, 1999’daki sarsıntılarla batıya kadar ulaştı. Ama daha sonrasında ne oldu? Daha Batıya yanlışsız ilerlemesi gerektiği biçimde, Düzce’ye döndü ve ikinci sarsıntı meydana geldi. Şu anda riskini Marmara Denizi’nde devam ettiriyor” dedi.
FAYIN KIRILMAMASI RİSKLİ VE DÜŞÜNDÜRÜCÜ
Kuzey Anadolu Fayı’nın burada kırılmayan 2 segmenti kaldığını aktaran Prof. Dr. Selim, “Bir tanesi en doğu uç noktasında 100 kilometre uzunluğundaki Yedisu Segmentidir. Bu segment Kuzey Anadolu Fayı’nın, Karlova’ya kadar uzanan kısmı üzerinde yer alır. O da çabucak hemen kırılmadı ve büyük bir risk teşkil ediyor. Her an kırılabilir ve 7’den büyük hasar yapan ve yıkıcı bir sarsıntı meydana getirebilir. Bir oburu de Kuzey Anadolu Fayı’nın en değerli lokasyonlarından biri olan Marmara Bölgesi’ndeki 115 kilometrelik fay çizgisidir. O da kırılmadı. Bu da maalesef Tekirdağ’dan başlayıp, İstanbul merkezli, İzmit’e kadar uzanan ve Bursa, Balıkesir’in kimi ilçelerini kapsayan birfazlaca bölgeyi etkileyecek olan mümkün bir zelzele olarak karşımıza çıkıyor. Buna mümkün İstanbul zelzelesi demek de hayli yanlış. Zira bu bölgede birfazlaca alanda yerleşim alanları ve nüfus, sanayi, finans merkezi var” sözlerini kullandı.
MÜMKÜN İSTANBUL ZELZELESİ 2026’YA KADAR MEYDANA GELEBİLİR
“Bu zelzelenin olmaması Kuzey Anadolu Fayı için pek hayra alamet değil. Burada büyük bir risk faktörü olarak Marmara Bölgesi ön plana çıkmış oluyor” diyen Prof. Dr. Selim, kelamlarını şu biçimde sürdürdü:
“Bu bölgede 17 Ağustos 1999’da bir zelzele meydana geldi. Üzerinden 22 sene geçti ve Kuzey Anadolu Fayı üzerinde hala bir zelzele meydana gelmedi. Bunun sebepleri de var. Bu niçinleri de tartışmak gerekir. Bu periyodlara bakıldığında istatistiksel bir bilgi ortaya çıkabilir. Yalnızca Doğu Marmara’yı ele alırsanız; 948, 256 ve 245 sene aralığında bir zelzele (1999 depremi) meydana geliyor. Dönemi bu biçimde. Batı Marmara’yı ele alırsanız, İstanbul merkezli sarsıntılarda bir daha 950 sene, daha sonra bir sarsıntı meydana geliyor. Akabinde 257 sene daha sonra bir zelzele ve daha sonrasında zelzele yok. Burada 257 seneyi ve 1766 sarsıntısı üzerine toplarsak, bu dönemi biraz da geniş düşündüğümüzde 2026’ya kadar fay kırılacak üzere bir tablo çıkıyor ortaya. Ancak bu büsbütün istatistiki bir bilgi.”
‘EGE BÖLGESİNDEKİ RİSK KUZEY MARMARAYI DA ETKİLİYOR’
Prof. Dr. Selim, “Şu anda risk alan olarak Batı Anadolu Bölgesi’nde, tahminen Midilli Adası’nın çabucak güneyindeki Midilli Fayı’nın, tahminen Sisam Adası’nın Batı kısmında yer alan Atina’ya gerçek olan kesimde denizin ortasındaki faylar ya da kara uzantısı olan Küçük Menderes, Büyük Menderes ve Gediz graben sistemlerini hareket ettirebilir. Zira 2020’de Ege Denizi ve civarında 5’ten büyük biroldukça zelzele kaydedildi. Bunun sebebi 2 Mayıs 2020’de meydana gelen 6,4’lük Girit Adası sarsıntısıdır. Şu anda devamlı Ege Denizi geriliyor. Bu bölge yani Ege Denizi ve Ege Bölgesi büsbütün risk altında. Bu bölgedeki gerilme, Kuzey Anadolu Fayını da etkiliyor ve buradaki yani Marmara Bölgesi’ndeki sarsıntısı geciktiriyor. Ege Denizi’nde ne kadar epey 6’dan büyük sarsıntı olursa, Marmara Denizi’ndeki mümkün İstanbul zelzelesi de gecikecektir” diye konuştu.
RİSK ORANI YÜZDE 60
“Kuzey Anadolu Fayı’nın kuzey kolu, Marmara Denizi içerisinden yaklaşık doğu-batı doğrultusunda uzanıyor” diyen Prof. Dr. Selim şu sözleri kullandı:
“115 kilometrelik fay sınırı Marmara Denizi’ni adeta iki modüle ayırıyor. ötürüsıyla kırılacak olan fay sınırı 115 kilometrelik, sağ yanal geometriye sahip ve yaklaşık 11-12 km derinliktedir. Buradaki fayın karakteri 7’den büyük hasar yapan ve yıkıcı özellikte bir zelzele üretme kapasitesine ve gücüne da sahiptir. İstanbul’daki yapılarda bilhassa Anadolu Yakası’ndan başlayacak olursak; Tuzla, Kartal, Pendik, Kadıköy ve Üsküdar’a kadar olan yapı stoğunda yüzde 40 ölçeğinde bir risk olduğunu söylemek gerekiyor. Avrupa Yakası’ndaki yapılara baktığımızda ise bu risk oranı yüzde 60’lara kadar çıkıyor. Zira bu yaka daha geniş bir kıyı bölümüne sahiptir. Silivri’ye kadar uzanan çizginin devamında Tekirdağ ve kıyısına kadar geçen bu kesitteki yapı stoğu çok riskli bölgede yer alır. Yerdeki sıvılaşma riski ve yapıların özelliği burada ön plana çıkmaktadır. Hem Anadolu birebir vakitte Avrupa Yakası’nda finans sorunlarının çözülerek, lokal idarelerin, vatandaşların ve devletin el birliği yaparak tahlil üretmeleri ve bu binaların kentsel dönüşümünün yapılması kuraldır.”